630-lecie Witosławia podczas Dożynek Gminnych 2025
Podczas tegorocznych Dożynek Gminnych 2025 miało miejsce wyjątkowe wydarzenie – obchody 630-lecia Witosławia. Z tej okazji na ręce Sołtysa Sołectwa Witosław, pana Stefana Kurpiewskiego, życzenia oraz gratulacje złożyli: Burmistrz Miasta i Gminy Mrocza Jarosław Okonek, Przewodnicząca Rady Miejskiej w Mroczy Magdalena Musiał-Resler oraz Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury i Rekreacji w Mroczy Łukasz Piotrowski.
Sołtys w swoim wystąpieniu przybliżył historię miejscowości, podkreślając jej bogate dziedzictwo i znaczenie dla całej gminy. Obchody jubileuszu w połączeniu ze świętem plonów stały się okazją do wspólnej refleksji nad tradycją, a także do integracji mieszkańców i gości.
630 -lecia Witosławia - Zarys historyczny
Nazwa miejscowości Witosław po raz pierwszy wzmiankowana była w źródłach już w 1395 roku. Później występowała jako: Wythoslaw (1440), Withoslaw (1513), Witosław (po 1578). Utworzona została od prasłowiańskiego imienia Witosław mającego swoje pochodzenie od Wit (o) – pan, władca oraz sław – sławny.
Pierwszym poświadczonym źródłowo właścicielem miejscowości był Szambor z Witosławia. W 1449 roku źródła wymieniają Piotra Witosławskiego, który podzielił majątek rodowy między synów. Witosławscy herbu Prawdzic dobrami witosławskimi władali do 1617 roku, kiedy to majątek sprzedany został Maciejowi Kleist-Doręgowskiemu, który z kolei po kilku latach odsprzedał go Janowi Konarskiemu. Konarski władał witosławskimi posiadłościami do 1646 roku, kiedy majątek ten sprzedał wojewodzie kaliskiemu Zygmuntowi Grudzińskiemu. Po ojcu dobra oddziedziczył Andrzej Karol Grudziński. Obu Grudzińskich można uznać za najbardziej znanych w historii ziemian, jacy posiadali dobra witosławskie. W 1654 r. jako właściciel Witosławia występował syn Zygmunta – Andrzej Karol Grudziński. W rękach Grudzińskich Witosław i okolice pozostawały do 1663 roku, kiedy to definitywnie posiadłości te nabyła Ewa z Raczyńskich Krzycka. Majątek bezpośrednio w rękach Krzyckich pozostawał przez co najmniej następne 120 lat. W tym czasie kolejno właścicielami byli: Jan Antoni, Władysław, Józef Krzycki i Katarzyna z Krzyckich Koczorowska. Ta ostatnia krajeńskie dobra Krzyckich najprawdopodobniej wniosła posagiem w 1783 r. Franciszkowi Koczorowskiemu ze Swadzimia i Gościeszyna. Pierwszym z Koczorowskich, który w 1843 r. zamieszkał w Witosławiu, był Tertulian Koczorowski. Po jego śmierci w 1847 r. majątkiem zarządzała wdowa, Franciszka z Bnińskich Koczorowska. W 1857 r. zarząd nad majątkiem w Witosławiu objął Karol Koczorowski. Sprawował go do 1874 r., gdy z powodu zadłużenia i podjęcia decyzji o wstąpieniu do zakonu oddał go w kilkunastoletnią dzierżawę szwagrowi Karolowi Zabłockiemu z Rybna. Jednocześnie majątek ten przepisał na bratanka Tertuliana Koczorowskiego, syna Adolfa i Franciszki z Mielżyńskich. Tertulian do Witosławia przeprowadził się w 1889 r. po wygaśnięciu Zabłockiemu umowy dzierżawy. Osobiście władał majętnością do chwili tragicznej śmierci w 1925 r. Wówczas to Witosław przejął jego syn, Maciej Koczorowski z Pamiątkowa. W 1935 r. ,po ślubie z Konstancją z hrabiów Kurnatowskich z Gościeszyna, witosławski majątek objął w zarząd syn Macieja i Heleny – Franciszek Koczorowski. Jako właściciel występował do 1939 r., czyli do chwili śmierci na polu bitwy podczas kampanii wrześniowej.
Ważnym wydarzeniem w dziejach Witosławia było powołanie, tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 r. przez uczestników walk wyzwoleńczych, Towarzystwa Powstańców i Wojaków, którego sztandar do dzisiaj znajduje się w muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Not. Na działalność witosławskich wojaków ówczesny właściciel Witosławia Karol Koczorowski przeznaczył niewielką działkę pod parkiem dworskim, gdzie powstała strzelnica. Odbywały się tam spotkania członków oraz zawody strzeleckie i jeździeckie.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości majątek witosławski znalazł się w powiecie wyrzyskim, w III Mroteckim Obwodzie Wójtowskim.
Najbardziej charakterystycznym miejscem w Witosławiu był, położony malowniczo nad Jeziorem Witosławskim w otoczeniu dawnego parku dworskiego i okalającego jezioro lasu, dwór witosławski. Bezpośrednio za dworem znajdowało się niewielkie wzniesienie nazywane „skarbcem” pełniącym dawniej rolę spichlerza i lodowni. Mimo, że po świetności rodu Koczorowskich nie zachowała się najważniejsza pamiątka – dwór witosławski, to przetrwały do naszych czasów inne pozostałości. Jednym z takich pomników i świadków miejscowej historii jest Jezioro Witosławskie oraz okalający je rozległy park w naturalny sposób przechodzący w las. Można w nim łatwo rozpoznać, szczególnie w części parkowej, wiekowy drzewostan wyróżniający się swoimi rozmiarami, który w licznych przypadkach zakwalifikowany został, jako pomniki przyrody.
W bezpośrednim sąsiedztwie zespołu dworskiego-parkowego zlokalizowana była kaplica dworska postawiona w miejscu istniejącej wcześniej innej kapliczki, prawdopodobnie wybudowanej jeszcze za czasów Krzyckich. Została ona przebudowana w połowie XIX wieku, a w 1981 roku powiększona do celów mszalnych.
Po wojnie na podstawie reformy wywłaszczeniowej z 6 września 1944 r. część majątku rozparcelowano pomiędzy okolicznych mieszkańców, pozostała część została przekształcona w Państwowe Gospodarstwo Rolne. Lata powojenne to rozkwit Witosławia. W 1949 r. na terenie wsi założono bibliotekę gminną, później pobudowano pierwszy na Pomorzu w powojennej Polsce Wiejski Dom Kultury, a w 1961 r. oddano do użytku szkołę. W latach 1990/91 nastąpiła likwidacja PGR. Znaczna część Witosławia włączona jest w obręb Krajeńskiego Parku Krajobrazowego.
Materiał: Referat Obsługi Administracyjnej i Promocji
/Autor nie wyraża zgody na komentowanie/
